Strona, jak wiele innych, wykorzystuje cookies (tzw. ciasteczka). Jeśli ci to odpowiada, kontynuuj - w przeciwnym przypadku dowiedz się więcej kliknij.
Musisz uaktualnić Flash Player'a
 
 
Start
Aktualności
Świat ptaków
Pomóż ptakom
ABC obserwatora
Akcja dla Ciebie!
Klub Raniuszka
Wstąp do OTOP
Partnerzy
 
Ptasie przystosowania
Wędrówki ptaków
Cztery pory roku z ptakami
Ptak miesiąca
Czy wiesz, że ...
Sprawdź się
Poleć znajomemu
Drukuj
Cztery pory roku z ptakami
 
 
2020-01-02
 
Zima
Nie dajmy się zwieść pozorom. Zima nie jest czasem, kiedy w przyrodzie życie zamiera. Życie ptaków może jest mniej intensywne, różnorodność gatunków mniejsza, ale warto i teraz wziąć lornetkę w rękę i zobaczyć co się w świecie ptaków dzieje. A zdarzają się często  niezwyczajne sytuacje.
Ptaki, które lubią zimę
Ptaki, którym nie w smak nasza zima, już dawno odleciały spędzić ją w przyjemniejszych warunkach Europy zachodniej i południowej, Afryki (na całej jej długości od północnych wybrzeży po krańce południowe, poza Saharą oczywiście), a nawet do Azji. O tym dokąd ptaki wybrały się na zimowiska piszemy w poprzedniej części Czterech pór roku z ptakami .
 
Całkiem spora grupa ptaków czuje się z naszą zimą dobrze i ani myśli stąd odlatywać. Są przygotowane do spędzenia z nami tej pory roku. Dla nich lęgowiska i zimowiska to te same tereny, to gatunki osiadłe. To między innymi wróbel, mazurek,  sierpówka, kowalik, płomykówka i puszczyk, część sikor, kawek, gawronów, sójek, dzwońców, czyży i inne. Na niezamarzających wodach miast i miasteczek pozostaje część łabędzi niemych i krzyżówek. ilustracja
Gil żeruje na owocach jarzębiny
fot. Billy Clarke
 
Niektórym gatunkom nasz klimat na tyle odpowiada, że przylatują z północno-wschodniej Europy i z Syberii spędzić zimę u nas. Są to nie tylko kawki, gawrony, sójki, gile, czyże, dzwońce, orzechówki, grubodzioby czy też bogatki, dołączające do „naszych” ptaków. To także łabędzie krzykliwe i bernikle kanadyjskie. Przylatują także gatunki obserwowane u nas tylko zimą – myszołów włochaty, jer, śnieguła, czy jemiołuszki. ilustracja
Jer, krewniak zięby z północy
fot. Robert Syme
ilustracjaPtasie naloty. Jemiołuszki pojawiają się u nas co kilka lat w ilościach przypominających wręcz nalot. Nie bez powodu zjawisko to przyjęło nazwę inwazji, a ptaki o takim zachowaniu to ptaki inwazyjne. Skąd te nieregularne naloty? Otóż zwykle wędrówkę z lęgowisk podejmuje tylko część populacji jemiołuszek. W latach kiedy ich podstawowego pokarmu jest mało, w drogę w poszukiwaniu jedzenia wybiera się znacznie większa grupa głodnych ptaków. A my w takie jesienie i zimy obserwujemy u nas chmary jemiołuszek, obsiadających głównie jarzębiny. 
                                                                                                                  Stadko jemiołuszek
                                                                                                                    fot. Jukka.J. Nurmi


Zimowy Bałtyk to raj dla obserwatorów
z północy kraju. Przybrzeżne wody Bałtyku wybierają sobie na zimowisko takie ptaki jak alki, nurzyki, nurniki, mewy siodłate, bielaczki, szlachary, nurogęsi, lodówki, gagoły, uhle, markaczki, edredony, ogorzałki, czernice i głowienki. Tak więc, ptasiarze z wybrzeża, ruszajcie w teren!
Krzyżówki - Otopjunior
Edredon, zimowy gość
na Bałtyku, fot. Ken Kinsella
Zdobyć pokarm zimą ...
O pokarm zimą trudniej. A i czasu potrzebnego na znalezienie go jest mniej, bo zimowy dzień jest znacznie krótszy. Najeść trzeba się przy tym odpowiednio dużo, żeby wystarczyło na noc, dłuższą i mroźniejszą niż letnia.
Niektóre zapobiegliwe ptaki gromadzą więc zapasy. Swoje „spiżarnie” zapełniają sosnówki sikory ubogie, sójki, orzechówki, kowaliki. Jedne wciskają swoje zapasy dziobem w ziemię pod mchy i porosty, pomiędzy igliwie, czy w zagłębienia w ziemi, przykrywając je dodatkowo liśćmi lub kamykami. Inne ptaki chowają nasiona i owady w szpary w korze drzew (sosnówka, sikora uboga, kowalik). Jak to często bywa nie tylko w ptasim świecie, z zapobiegliwości jednych korzystają ci mniej pracowici. Bogatka na przykład śledzi kroki swoich "krewnych" (sosnówki i sikory ubogiej) i nieelegancko podbiera im zapasy.  Krzyżówki - Otopjunior
Kowalik wciska zapasy w szpary
kory drzew, fot. Jukka J.Nurmi

"Pan na zagrodzie".  Czasami lepiej jest pilnować "swojego" terenu przed innymi ptakami, konkurującymi zimą o pokarm. Zwykle terytorializm (czyli skłonność do obrony swojego terenu) ptaki ograniczają do okresu lęgowego, kiedy para rodziców musi wykarmić i odchować pisklęta. U niektórych ptaków jednak to zachowanie przedłuża się także na okres jesieni i zimy. Może być tak, że swojego terenu broni para (tak zachowuje się kowalik), albo też przeganiają się także wzajemnie samiec i samica (na przykład rudzik zimujący w Anglii).

W poszukiwaniu jedzenia duża grupa ptaków licznie odwiedza karmniki. Z takiej formy dokarmiania korzystają chętnie przede wszystkim sikory – bogatka i modraszka, ale także wróble i mazurki, czyże, dzwońce. Przy odpowiednim jadłospisie w karmniku pojawiają się też kwiczoły, dzięcioły i grubodzioby.
Przy karmniku panuje pewna hierarchia, bywa, że dochodzi do agresji i gorszących scen. Królem karmników jest dzwoniec i, jeśli się pojawi, bezdyskusyjnie grubodziób. Wśród ptasiego drobiazgu rozpycha się bogatka, która łatwo nie ustępuje i może próbować odstraszać innych stołowników.
Krzyżówki - Otopjunior
Dzięcioł średni przy karmniku z
kokosa, fot. Anna Kogut 
Obserwacja ptaków przy karmniku to duża frajda i czasami pierwsza w życiu okazja do zobaczenia pewnych gatunków „na żywo”. O tym, czym i według jakich zasad dokarmiać ptaki przy karmniku, piszemy w dziale Ptasia stołówka. Zapraszamy do obejrzenia zdjęć ptaków przy karmniku w  galerii OTOPJuniora .
Różne sposoby na zimę
Łączenie się w stada to sposób na zimę wielu gatunków ptaków. W grupie łatwiej znaleźć pokarm, każdemu coś tu skapnie – dobitnym przykładem są wspomniane już chmary jemiołuszek i zimowe skupienia krzyżówek czy łabędzi niemych. Łatwiej też uchronić się przed drapieżnikiem, a nocującym w grupie stadkom jest cieplej, jak na przykład stłoczonym blisko siebie puchatym raniuszkom (czytaj O raniuszku...).
Zimowe stada ptasie mogą być jednogatunkowe – na  przykład kuropatwy, koczujące czyże, gile, raniuszki. Mogą też być mieszane – w międzygatunkowych stadach żyją zimą sikory, chętnie wśród nich przebywają pojedyncze mysikróliki i kowaliki.
Krzyżówki - Otopjunior
Zimowe stadko mazurków
fot. Jukka J.Nurmi
Ptaki terenów górskich stosują inną strategię – im wyżej, tym zimniej, dlatego na czas zimy często schodzą w doliny. Tak zachowuje się płochacz halny żyjący u nas w Tatrach, Bieszczadach i Karkonoszach, czy też zamieszkujący Alpy wieszczek.

Nie samym pokarmem ptaki żyją…
Zima w pełni, ale niektóre ptaki zaczynają już myśleć o godach i łączeniu się w pary. W godowym upierzeniu przez całą zimę paraduje samiec krzyżówki. Bieliki, które łączą się w pary na całe życie, już w styczniu rozpoczynają toki, a od lutego trzymają się blisko gniazda i rozbudowują je. Samica bielika składa jaja na przełomie lutego i marca. Ciekawie zachowuje się krzyżodziób świerkowy – do lęgu może przystąpić już w styczniu, jeśli tylko będzie miał dość swojego ulubionego pokarmu, czyli nasion świerka. W lutym pierwsze trele godowe wyśpiewują kosy i bogatki. W lutym mogą też pojawić się u nas ptaki o iście królewskim wyglądzie, żurawie, i zajmować już terytoria lęgowe. Krzyżówki - Otopjunior
Samiec krzyżówki w szacie
godowej, fot. Jukka j. Nurmi

Lepiej zostać czy odlecieć?
Pamiętajmy, że dla obu grup ptaków - tych, które u nas zimują i tych, które odlatują, zwłaszcza w dalekie podróże – zarówno wybór „zostać", jak i "odlecieć” wiąże się z ryzykiem. Zimowanie tutaj naraża je często na bardzo ostry chłód i głód. Wędrówka natomiast to poważny wysiłek i śmiertelne nieraz niebezpieczeństwo (czytaj: Niebezpieczna podróż).
 
(tekst: HR)
Komentarze ( 9 )
 
 
wik18
łabędź
punkty: 9341
* * * * * *
 
dodano: 2010-03-10 18:41
Ja karmię ptaki zimą i zawsze chcę dać im schronienie. Wróble i inne ptaki lubią nocować w budzie dla psów. xD
 
 
karo10
jaskółka
punkty: 1627
* * *
 
dodano: 2011-01-20 13:27
U mnie na dachu budy był wróbel.
 
 
maniazmudzka
pliszka
punkty: 91
*
 
dodano: 2013-01-24 11:25
Ja mam karmnik na podwórku .Teraz gdy jest zimno do karmnika zlatują się całe bandy ptaków ,między innimi dzwońcei sikory .(był nawet kwiczoł) 
 
 
kamilkoko12
łabędź
punkty: 9443
* * * * * *
 
dodano: 2014-01-03 16:06
Do mojego karmnika przylatują tylko bogatki, modraszki, sójki i sierpówka. Pewnie wkrótce przylecą też kosy i kwiczoły... a może nawet wpadną szczygły, dzwońce, grubodzioby, dzięcioły duże i czeczotki które się czają w pobliskich krzakach :)
 
 
Mar_Lis
łabędź
punkty: 11343
* * * * * *
 
dodano: 2014-12-23 17:38
Aż wstyd pisać... U mnie tylko bogatki, sójki, bażanty, kosy, sroki.
 
 
ostoja
bielik
punkty: 19625
* * * * * * *
 
dodano: 2014-12-23 17:53
U mnie bogatki, dzwońce, wróble, modraszki i sójki. Rok temu były jeszcze grubodzioby, kosy, rudziki, kowaliki, szczygły, czeczotki, jery, sikory ubogie, sosnówki, raz się zdarzył krogulec:)
 
 
ararauna
bielik
punkty: 14141
* * * * * * *
 
dodano: 2014-12-23 18:24
Mar_Lis napisał:
„Aż wstyd pisać... U mnie tylko bogatki, sójki, bażanty, kosy, sroki.”
A jak ja się czuję? W tym roku tylko bogatki, a w poprzednich bogatki, modraszki, czeczotki i jedna sroka...aż wstyd pisać X2.
 
 
tracz123
wróbel
punkty: 674
* *
 
dodano: 2015-01-09 15:51
U mnie w tym roku narazie były: bogatki, modraszki, ubogie, czarnogłówka, sójki, kowaliki, dzwońce, mazurki, wróble, raz była sosnówka, sroki, raniuszek, szczygły. :-)
 
 
pluszcz
jaskółka
punkty: 1431
* * *
 
dodano: 2017-02-04 18:52
Bardzo ciekawy artykuł. Pamiętajmy, że warto dokarmiać ptaki. Nie chodzi tylko o wspaniałe zdjęcia, które można zrobić przy karmniku, ale też satysfakcję z pomocy ptakom.
A gdzie zimują pluszcze? Można się dowiedzieć na moim blogu:) Zapraszam na "Pluszczowe Opowieści":)
 
Nie ponosimy odpowiedzialności za wypowiedzi zawarte w komentarzach publikowanych przez Czytelników niniejszego serwisu. Są one prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Zachowujemy oryginalną pisownię nadesłanych komentarzy.
 
Logowanie do serwisu:
 
 
 
Zapamiętaj hasło
 
 
 
Musisz uaktualnić Flash Player'a
 
 
 
Ptasie blogi
Blog tygodnia:
~ Matis / 2009-01-30
Błota Rakutowskie to rezerwat przyrody. Jest także ostoją ptaków w Polsce. ... Więcej
 
Ptasie galerie
Galeria tygodnia:
Patrząc ...
Gąsiorek
Dzwoniec
 
Autor: ~ Venesuel
Ostatnio dodane:
Żurawie
Strzyżyk
Wśród ...
 
Część ...
Bieliki
Czyż
 
Mazurki
Zniczek :)
Dzięcioł ...
 
Grubodzi ...
Sójka z ZP
Zagadka ...
 
 
Ptasie forum
Najpopularniejszy wątek:
Ilość wpisów: 348
~ szlamnik / 2014-11-01
 
 
Nasi klubowicze
 
*
>
Zarejestrowanych klubowiczów: 2853
 
>
Klubowicze online: 0
 
>
Najnowszy klubowicz: ~ Benio8
 
 
 
Ranking klubowiczów:
Lp.
Nick klubowicza
Liczba punktów
 
1
210100
 
2
47332
 
3
42407
 
4
42025
 
5
37309
 
6
35325
 
7
29468
 
8
27295
 
9
26703
 
10
25803
 
 
 
 
Projekt i wykonanie Excelo.
Powered by excelo true CMS system.
Portal przygotowano dzięki wsparciu finansowemu Ambasady Królestwa Holandii w Polsce
- Program Małych Projektów Matra/KNIP