Strona, jak wiele innych, wykorzystuje cookies (tzw. ciasteczka). Jeśli ci to odpowiada, kontynuuj - w przeciwnym przypadku dowiedz się więcej kliknij.
Musisz uaktualnić Flash Player'a
 
 
Start
Aktualności
Świat ptaków
Pomóż ptakom
ABC obserwatora
Akcja dla Ciebie!
Klub Raniuszka
Wstąp do OTOP
Partnerzy
 
Ptasie przystosowania
Wędrówki ptaków
Cztery pory roku z ptakami
Ptak miesiąca
Czy wiesz, że ...
Sprawdź się
Poleć znajomemu
Drukuj
Cztery pory roku z ptakami
 
 
2015-03-21
 
Wiosna
Dni stają się dłuższe, słońce mocniej przygrzewa, zbliża się wiosna. Świadczą też o tym pierwsze śpiewy ptaków, odzywających się jeszcze niepełnym głosem w słoneczne dni. To ptaki, które spędziły u nas zimę i czekają na stosowną chwilę, żeby wkroczyć w pełną wiosnę.
A jednocześnie zaczyna się wielki powrót ptasiej braci z zimowisk i wyścig o to, kto zajmie najlepsze miejsca na gniazda i wychowanie młodych. Kogo możemy się wkrótce spodziewać, które ptaki będą pierwsze, a które zawitają do nas jako ostatnie? Obserwujcie pilnie otoczenie, patrzcie w niebo, nasłuchujcie głosów! Czekamy na Wasze pierwsze spostrzeżenia. Zapraszamy też udziału w akcji, poświęconej wypatrywaniu ptasich zwiastunów wiosny. Akcja jest międzynarodowa, znana pod nazwą Spring Alive! Patronuje jej BirdLife International – światowe federacja towarzystw ochrony ptaków.
 
Ptasie zwiastuny wiosny

Ptaki wracają z zimowisk według stałego kalendarza powrotów. Człowiek obserwuje te przyloty już od wielu, wielu lat, bo powracające ptaki to zapowiedź wiosennych zmian, cieszących także nas.  Wiemy już których gatunków w jakich terminach można się spodziewać.
 
„Święta Agnieszka wypuszcza skowronka z mieszka” – mówi przysłowie ludowe. I rzeczywiście to jeden z najwcześniej przylatujących do nas ptaków. Przyloty skowronka zaczynają się już od połowy lutego. Skowronek jest małym ptakiem, żyjącym wśród pól i łąk. Nie wszyscy mają możliwość zauważyć jego powrót. Ale na pewno wszyscy znają jego śpiew, który słychać w pełni sezonu - wibrujący, wznoszący się nad polem wraz ze zrywającym się w górę ptakiem. Skowronek
Skowronek - fot. Paweł Wacławik
Wczesną wiosną łatwiej nam zauważyć powroty ptaków dużych, zwłaszcza kiedy wracają grupowo, a najlepiej takich, które żyją w pobliżu człowieka. Do pierwszej grupy należy żuraw, do drugiej nasze boćki.
Żuraw przylatuje do nas na przełomie lutego i marca. Jest ptakiem o prawdziwie królewskim wyglądzie! Porusza się wręcz majestatycznie. W locie żurawie bywają mylone z bocianami. Ale uwaga – można nie dać się zmylić – żurawie lecą w skupieniach, które nazywamy kluczem. Jeśli słyszymy, że ktoś widział klucz lecących bocianów, możemy sądzić, że były to żurawie – bociany nigdy nie tworzą kluczy. Jeśli przy tym lecące ptaki odzywają się charakterystycznym, trąbiącym głosem (klangor ), prawdopodobieństwo zamienia się w pewność. Żurawie
Para żurawi wiosną -
fot. Paweł Wacławik

Nieco później, bo od drugiej połowy marca, wracają bociany.
Nasza wieś jest mocno przywiązana do ich widoku, a wszędzie ptaki te są witane z radością. Gniazdo boćka na dachu domostwa miało przynosić szczęście, a i teraz gospodarze chętnie zakładają na dachu specjalne podstawy, żeby ułatwić mu założenie gniazda. Bociany zwykle wracają do zajmowanego od lat tego samego gniazda, ale jeśli coś przeszkodzi w powrocie ubiegłorocznemu towarzyszowi, w gnieździe pojawi się inny. Para wita się w gnieździe klekotem – czyli szybkim „klapaniem” dzioba. Wszyscy znamy ten dźwięk.
Większość ptaków wraca do nas w marcu – kwietniu.
Najpóźniej pojawią się ptaki owadożerne. A to dlatego, że owady - ich pokarm - obudzą się do życia, gdy będzie już cieplej. W połowie kwietnia przylecą więc jaskółki dymówka i oknówka. Najpóźniej, bo czasami na przełomie kwietnia i maja – jerzyk. I to będzie znak, że wiosna jest w pełni.
Dymówka
Dymówka - fot. Jukka J. Nurmi
Terytorium i zachowania godowe
Wiosenne ożywienie ptaków wiąże się z ważnymi dla nich zadaniami – trzeba wyszukać dobre miejsca na gniazdo, zbudować je i znaleźć partnera. U większości ptaków to samiec zajmuje  terytorium, na którym będzie gniazdo i wychowane będą pisklęta. Panowanie nad swoim terytorium samiec ogłasza donośnym śpiewem. Jest to znak dla konkurentów, że miejsce jest już zajęte, a także sposób na zainteresowanie sobą partnerki. Każdy gatunek ma swoją własną pieśń, czasami dość skomplikowaną, układającą się wręcz w „zwrotki”. „Obsłuchany” z głosami ptaków ornitolog potrafi poznać gatunek ptaka, nie widząc go, właśnie po śpiewie.

Niektóre ptaki, dzięki szczególnym umiejętnościom, wprowadzają tu trochę zamieszania – na przykład szpak, potrafi naśladować (przedrzeźniać) śpiew innych ptaków, a nawet gwizdanie człowieka.
Szczególny rodzaj „muzyki” stosują dzięcioły – sygnał, że są silnymi ptakami i panują nad swoim terytorium dają bębnieniem – serią szybkich uderzeń dziobem w pień drzewa (zobacz: Ptak miesiąca. Marzec).
Szpak śpiewający - fot. Shay Connolly
Śpiewający szpak 
fot. Shay Connolly
U wielu ptaków samce są na wiosnę bardziej kolorowo ubarwione, niektóre toczą drobne potyczki z konkurentami i zwracają na siebie uwagę samic szczególnym zachowaniem. To zachowanie nosi nazwę toków.
Żurawie po powrocie z zimowiska (zdarza się, że zalega jeszcze wtedy warstewka śniegu) zajmują jak najszybciej terytoria i rozpoczynają widowisko - taniec godowy pary, którego widok zapiera dech w piersiach. Ptaki krążą wokół siebie z rozpostartymi skrzydłami, wykonują niespodziewane wyskoki i głębokie skłony.
Imponująco wygladają także toki batalionów, ptaków mieszkających na podmokłych łąkach. Samce batalionów są w tym czasie ptakami wielkiej urody, mają kolorowe ozdobne pióra wokół szyi. Gromadzą sie w grupy i prowadzą między sobą krótkie pojedynki - przybierają różne pozy, puszą się, starają się wyglądać groźniej i bardziej imponująco niż konkurent.
Gniazdo
Budowa gniazda to kolejna odsłona wiosennych zachowań ptaków. Panuje tu duża dowolność. Ale ptaki tego samego gatunku mają podobne gniazda. Obowiązuje  jedna zasada – gniazdo i jego ukrycie muszą gwarantować bezpieczeństwo znajdujących się w nim jaj, a potem piskląt.
Do budowy gniazda ptaki używają różnych materiałów – gałązek, suchych traw, roślin wodnych, a duże ptaki (bocian, czaple, bielik) nawet grubszych gałęzi. Do miękkiego wyścielenia gniazda nadają się włosy, pióra,  mchy, liście i puch. Ptaki wykazują tu dużą pomysłowość.
Niektóre gatunki zakładają swoje gniazda w dziuplach, czyli w środku drzewa - to tak zwane dziuplaki, np. dzięcioły, sikory, sowy, szpak, dudek, ale także wodny ptak - gągoł.
ilustracja
Szpak zakłada gniazdo w dziupli -
fot. Paweł Wacławik


Są ptaki, które wykorzystują nory w ziemi, np. jaskółka brzegówka lub niezwykle kolorowy ptak - zimorodek. Do drążenia nor i tuneli nadają się piaszczyste skarpy nadrzeczne i żwirowiska. Dość łatwo zauważyć miejsce, gdzie osiadły brzegówki. Uwijają się zwykle w większej liczbie wokół skarpy, ponieważ gniazda zakładają grupowo – w kolonii.
Jeszcze inne ptaki traktują swoje gniazda bezceremonialnie i składają jaja wprost na ziemi, wśród kamieni, patyków lub traw. Wbrew pozorom takie gniazdo jest zupełnie dobrze ukryte, bo „wtapia się” wyglądem w otoczenie. Nawet układ barwnych plam na jajach przypomina otoczenie. Takie gniazdo mają np. sieweczki, ptaki żyjące na brzegach rzek.
Brzegówka przy gnieździe w skarpie - fot. John Carey
Brzegówka przy gnieździe -
fot. John Carey

Wiele ptaków dba o bezpieczeństwo swoich gniazd, budując je w miejscach trudno dostępnych – na przykład jerzyk w pionowych ścianach budynków. Z kolei trzciniak, ptak żyjący nad brzegami wód, swoje gniazdo zawiesza pomiędzy trzcinami nad wodą.
Najkunsztowniejsze gniazda wśród naszych ptaków tworzy remiz raniuszek. Są one  uplecione z puchu, mchów, włókien roślin i pajęczyn. Mają postać puchatego worka z małym otworem wlotowym z boku. Remiz zawiesza takie gniazdo na końcu wiotkiej gałązki nad wodą, tak żeby niepożądany gość (drapieżnik) nie mógł się do niego dostać.
 
Remiz
Remiz wyplata gniazdo -
fot. Paweł Wacławik
 
Remiz
Gotowe gniazdo remiza -
fot. Paweł Wacławik
Całkowitą beztroskę w sprawie gniazda i wychowania piskląt wykazuje kukułka. Jedyny nasz ptak, który wcale tym problemem nie zaprząta sobie głowy. Podrzuca swoje jaja w gotowe gniazda innych ptaków i więcej się ani nimi, ani wyklutymi pisklętami nie zajmuje.
O wysiadywaniu
Wysiadywanie ptaki rozpoczynają najczęściej, kiedy zniesione zostaną wszystkie jaja, w odstępach około jednodniowych. Wtedy wszystkie pisklęta wylęgają się jednocześnie. Ale w przyrodzie panuje różnorodność - ptaki drapieżne na przykład i bocian biały zachowują się inaczej – wysiadują od pierwszego złożonego jaja, a pisklaki wylęgają się kolejno w odstępach.

U ptaków, które wysiadują jaja tworzy się na piersi i brzuchu plama lęgowa. Jest to fragment nagiej skóry (bez piór). Kiedy ptak wysiaduje, skóra „otula” jaja, pomaga je lepiej ogrzać, a potem, jeśli trzeba, także ogrzać pisklęta. Plama znika, kiedy pisklęta opuszczają gniazdo.

O tym co dalej dzieje się w ptasim gnieździe - w następnym, letnim odcinku "Czterech pór roku z ptakami". Zapraszamy!
HR
A chętnym proponujemy zabawę "Wędruj z bocianem białym"
i wspólną z nim drogę z zimowisk !
Komentarze ( 11 )
 
 
major93
kruk
punkty: 5871
* * * * *
 
dodano: 2008-09-27 20:55
uwielbiam wiosnę...zawsze tyle się dzieje dookoła...ptaki się krzątają i wszędzie jest ich pełno:P
 
 
Matis
puchacz
punkty: 37188
* * * * * * * *
 
dodano: 2009-04-22 14:30

ja tez ;)

 

 
 
Kawka13
łabędź
punkty: 10509
* * * * * *
 
dodano: 2009-05-24 10:23
Ja uwielbiam wiosnę za te ptaki które śpiewają tak ślicznie
 
 
karo10
jaskółka
punkty: 1623
* * *
 
dodano: 2011-04-02 20:36
A ja lubię te wiosenne ptaki bo tak pięknie śpiewają, są ładne
 
 
krogulec40
jaskółka
punkty: 1427
* * *
 
dodano: 2011-04-04 17:01
Bardzo ciekawy artykuł.
 
 
wik18
łabędź
punkty: 9326
* * * * * *
 
dodano: 2011-04-04 17:14
karolina890 napisał:
„A ja lubię te wiosenne ptaki bo tak pięknie śpiewają, są ładne”
Niektóre ptaki śpiewają też przez cały rok albo całą wiosnę i lato.

 
 
DAWID407
bielik
punkty: 14439
* * * * * * *
 
dodano: 2012-04-17 12:42
Ja uwielbiam wypatrywać ,,ptasich zwiastunów wiosny''.
 
 
Tomek02j
pliszka
punkty: 119
*
 
dodano: 2012-06-12 20:01
Ja lubię wiosenne ptaki.
 
 
wiktoria004
jaskółka
punkty: 1875
* * *
 
dodano: 2013-04-15 21:34
Bardzo ciekawy artykuł:)
 
 
mikolajhema2
pliszka
punkty: 35
*
 
dodano: 2013-04-21 07:51
Dzieki temu artykułowi dowiedziałem się dużo ciekawych rzeczy
 
 
szymon_ptak
jaskółka
punkty: 1066
* * *
 
dodano: 2013-09-12 12:48
My bardzo lubimy dymowki! :)
 
Nie ponosimy odpowiedzialności za wypowiedzi zawarte w komentarzach publikowanych przez Czytelników niniejszego serwisu. Są one prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Zachowujemy oryginalną pisownię nadesłanych komentarzy.
 
Logowanie do serwisu:
 
 
 
Zapamiętaj hasło
 
 
 
Musisz uaktualnić Flash Player'a
 
 
 
Ptasie blogi
Blog tygodnia:
~ tamara / 2008-12-12
Witajcie kochani po przerwie. Jestem teraz za granicą i dlatego musiałam ... Więcej
 
Ptasie galerie
Galeria tygodnia:
Pliszka ...
Sieweczk ...
W ...
 
Autor: ~ szychan
Ostatnio dodane:
szpaczki
Nie ...
wrona
 
O! Kto ...
kwiczoł
dzień ...
 
śmieszka
Trznadel?
Co to? ...
 
Co to za ...
Modraszka
Cześć ...
 
 
 
Nasi klubowicze
 
*
>
Zarejestrowanych klubowiczów: 2426
 
>
Najnowszy klubowicz: ~ miron
 
 
 
Ranking klubowiczów:
Lp.
Nick klubowicza
Liczba punktów
 
1
46694
 
2
42277
 
3
41772
 
4
37188
 
5
35060
 
6
29330
 
7
27240
 
8
26647
 
9
25728
 
10
24442
 
 
 
 
Projekt i wykonanie Excelo.
Powered by excelo true CMS system.
Portal przygotowano dzięki wsparciu finansowemu Ambasady Królestwa Holandii w Polsce
- Program Małych Projektów Matra/KNIP